Yardim Alma Hakki - Herkes için

Bölüm 1

| | |

Bölüm 1

Özürlü çocuklara ve gençlere yardım

Danışmanlık ve yol gösterme

Özürlü bir çocuğunuz varsa, belediyeniz en kısa zamanda size tüm olanaklarla ilgili gerekli bilgileri vererecektir. Sadece tek bir şey için yardım alma başvurusunda bulunsanız bile bu durum geçerlidir. Belediye, sizin özürlü olan çocuğunuz için yardım ödeneği alabilme olanağının bulunduğu bütün teklifler ve öneriler hakkında kendiliğinden açıklama yapıp, bilgi verecektir. Ayrıca ailenin içinde bulunduğu durum değerlendirilecektir.

Çocuğunuz ile ilgili özürün ne olduğu hakkında bir bilgi sahibi olabilmeniz konusunda, belediyenin de bir sorumluluğu vardır. Belediye bu konular hakkında aileye bir danışmanlık yapacak durumda değil ise, belediye bu danışmanlık işlemine amt belediyesini dahil etmek zorundadır.

Amt belediyesi tarafından verilecek kişisel danışmanlığın hariçinde, özürlü çocukların gittikleri özel kreşler ve çocuk yuvaları da bu konular hakkında yol gösterebilir. Bunun haricinde, belediyeniz danışmanlık konusunda sizi başka danışmanlık kurumlarına gönderebilir veya kendiniz de doğrudan doğruya bu tür yerlere başvurabilirsiniz.

Bu konu ile ilgili olarak Sosyal Hizmet Yasa'nın 5'inci maddesine bakınız.

Çocuklar ve gençler için günlük kulüp olanakları

Özürlülüğünden dolayı veya başka bir tür desteğe ihtiyacı olan çocuklar mümkün olduğunca belediyenin günlük kulüp olanakları gibi, normal olan kurumlara entegre edileceklerdir. Belediyenin sınırları içersinde yaşayan çocukların hepsinede böyle bir günlük kulüp olanaklarıni sağlamak belediyenin kendi sorumluluğudur. Bu özürlü çocuklar için de geçerlidir. Belediye çocukların günlük kulüp olanakları olarak bu kurumlara entegre olabilmelerini sağlamak için gereken yardımı yapacaktır.

Özürlü çocuklar ve gençler için belediye tarafından sunulacak teklif ve öneriler çeşitli yollarla yerine getirilebilir; örnek olarak şunlardan bahsedebiliriz:

• Her bir çocuğun entegresi için normal bir teklif olarak kendisine destek olacak bir pedagog ya da başka bir kişi görevlendirilecektir.
• Kreş ve kulüplerde ve bunlarla bağlantılı olarak özürlü grupların oluşturulması.
• Yalnızca özürlülerin devam ettiği olanakların oluşturulması.
• Amtın yönetimi altında belediyelerin ortaklaşa oluşturdukları kurumlar.

Bir çocuğun ya da gençin özel gereksinimleri belediye olanaklarında karşılanamıyorsa, bunların karşılanması amt belediyesinin sorumluluğudur.

Çocuğunuza en iyi olanakların sağlanması için yapılacak değerlendirmeye, sizin de katılmanızın çok büyük bir önemi vardır. Ayrıca çocuğunuzun tedavi sürecine katılma hakkınız da vardır.

Çocuğun özel bir kuruma veya düzenlemeye kayıt olmasına belediyenin önerisi ile amt karar verir.

Kendiniz de belediyeye başvurarak, çocuğunuzun özel bir kuruma kaydına alınması için istekte bulunabilirsiniz. Çocuk veya gençle ilgilenen okul veya diğer yerlerde aynı şekilde sizin yerinize bu talepte bulnabilirler. Belediye, böyle bir talepden sonra, çocuğun ya da gencin bir yere kayıt edilmesi için amt belediyesine bir tavsiye önerisi hazırlar.

Bu konu ile ilgili olarak Sosyal Hizmet Yasa'nın 7. ve 16. maddelerine bakınız.

Kişisel yardım ve bakım

Geçici veya sürekli olarak bir kişisel yardıma/bakıma ve/veya evinizde yapılması gerekli olan işler için pratik açıdan bir desteğe/yardıma gereksinmesi olan bir çocuğunuz varsa, çocuğunuza bu fonksiyonlar için gerekli olan yardımları alabilirsiniz. Çocuğunuzun fiziksel ya da psikolojik yeteneklerini koruyabilmesi için bir gereksinimi varsa, belediye bu konular üzerine de bir teklif sunabilir.

Belediye kendi evinde oturan özürlü bir çocuk veya gence verilen yardımın yapılmasını sağlamakla yükümlüdür.

Yapılacak yardımların detaylı kapsamı ve içeriği konusunda karar yetkisi, her bir belediyenin kendi belediye meclisine bırakılmıştır. Bu nedenden dolayı özürlü çocuklara ve gençlere verilen kişisel yardım ve bakım, belediyeden belediyeye değişebilir. ıkâmet ettiğiniz belediyede ne kadar kişisel yardım ve bakım hizmeti alabileceğinizi öğrenmek istiyorsanız, belediyenin gerekli dairelerine müracaat edebilirsiniz.

Bu konu ile ilgili olarak Sosyal Hizmet Yasa'nın 30. maddesine bakınız. Ayrıca 71. maddeye de dikkat ediniz.

Ek harcamalar için yardım ödeneği

Evinizde 18 yaşından küçük bir çocuğunuz varsa, ve bu çocuğunuzun geçici veya kalıcı olarak fiziksel ya da psikolojik fonksiyonu azalmışsa, kronik ya da uzun müddetli ağrılar meydana çıkmışsa, çocuğunuzun özürü nedeni ile ilaveten yapmak zorunda kaldığınız giderler size geri ödenebilir.

Ek olarak yapılan bu giderler size geri ödenebilmesi için, örneğin görme yeteneğinde ciddi ölçüde bir azalma, işitme özürü, beyin veya hareket edebilme yeteneğinde bir özürlülüğü olması gerekir. Çocuğunuzun bir özürü olmayıp ciddi bir hastalığı varsa, bu hastalığı günlük yaşantısında çok ciddi sorunlara yol açacak derecede ilerlemiş olması gerekiyor. Bir kronik hastalığın uzunca yıllar ve genellikle de çocuğun, çocuk yaşları bitinceye kadar süreceği varsayılır. Bir uzun süreli hastalığın ise pratikte, bir yıl ya da daha uzun bir dönem boyunca süreceği varsayılır. Bazı özel durumlarda, hastalığın bir yıldan daha az bir zaman süreceği beklenilmesine rağmen yine de bir yardım yapılabilir.

Ek harcamaların karşılanması için, yardım yapılabilecek bazı tipik durumlar şunlardır:

• Besin ve diyet ilâçları.
• İlâçlar
• Başka hükümlere göre yardım verilemiyorsa, belli ölçüler içerisinde ulaşım sağlanır.
• Ebeveynler ve diğer yakınlar için özürlülere yönelik kurslar.
• Giysiler.
• Yıkanma ve kişisel hijyen.
• Tatil
• Diğer giderler

Tüm bu giderler için ortak olan nokta, giderlerin çocuğun özürü nedeni ile yapılan ek harcamalar olması ve giderlerin gerçekten bu çerçevede yapıldığının kanıtlanabilmesidir.

Tek tek ek harcamalar için belediyeye başvurulması gerekmiyor. Ek harcamalar için yapılan yardım ödeneği, çocuğun gereksinmelerinin ne olduğu konusunda ve bu durumunda gelecek yıllarda ne ölçülerde bir ek harcamaya yol açacağı ile ilgilili yapılacak olan somut bir değerlendirmeden sonra hesaplanıp, belirlenir.

Ek harcamaların karşılanabilmesi için verilen ödenek miktarı, 1 Ocak 2001 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık 2.184 Kron tutarındaki standart bir miktardan hareket edilerek hesaplanıp belirlenir. Bu miktar yılda bir sefer olmak üzere, 1 Ocak tarihinde, fiyat ayarlama yüzdesi ile ayarlanır. Ek harcamalar için yapılan yardım ödeneği, standart miktarın 1/8'inin bir ya da bir çok kez çarpılması ile aylık olarak hesaplanıp belirlenir. Ancak, ek harcamalar için yapılan ödenek, standart miktarın bir katından daha fazla miktarda da verilebilir.

Ek harcamaların toplamı yıllık ortalama olarak, standart miktarın 1/8'inin altındaysa, yani 1 Ocak 2001 tarihinden itibaren geçerli tarifeye göre her ay için yapılan harcamalar 273 Kron'nun altında ise, ek yardımı alamazsınız. Eğer bir taneden fazla özürlü çocuğunuz varsa, yapılmış olan harcamaların tamamı bu hesaplamanın yapılabilmesi için temel olarak ele alınır. Ek harcamalar için bir yardım ödeneği verilemiyorsa, belediye başka hangi tür yardımları yapılabilecekleri konusunda bilgi verecektir.

Ek harcamalar için yapılan yardım ödeneği kazanca bağlı olmadığı gibi, aynı zamanda da vergiden muaf tutulmuştur.

Ailenin durumu ve gereksinmeleri konusunda eğer aniden ortaya çıkan değişiklikler olursa, yapılan bu yardım ödeneği kısa bir süre için geçerli olmak üzere ayarlanabilir.

Bu konu ile ilgili olarak Sosyal Hizmet Kanun'un 28. maddesine bakınız.

Ailenin özürlü çocuğuyla ilgili olan yükünü hafifletmek için yardım (Aflastning)

Evinizde sizinle beraber kalan özürlü çocuğunuzun bakımını hafifletebilmek için bir yardımcı alabilirsiniz. Çeşitli türlerde bakımı hafifletici yardımlar alabileceğiniz gibi eğer gerekiyorsa bu yardımları bir arada birleştirerek de alabilirsiniz.

Alınması mümkün olabilen bakımı hafifletici yardımlar ise şunlar olabilir:

• Günlük olanak (dagtilbud) ya da öneri için uygun görülen, normal veya özel bir kurumda ücretsiz bir yer verilmesi (7. ve 16. maddeler).
• Evde, pratik açıdan ev işlerine yardım edebilecek bir yardımcı personel (hjemmehjælp), (72. madde).
• Evde, bakım konusunda yardımcı olabilmesi için, kendinizin bulacağı bir kişisel yardımcının ücreti için bir ödenek.
• Ancak bu yardım ödeneği, günlük olanak ya da ev işlerine yardımcı olacak belediyesel bir personel yeterli olmuyorsa sadece o zaman verilir (28'inci madde).
• İhtiyaçınıza göre çocuğunuzu, her seferinde bir kaç gün ya da bir kaç hafta olmak üzere bir bakım ailesine (plejefamilie) ya da 24 saatlik bir bakım kurumuna (døgninstitution) gönderebilisiniz. (49. ve 51. maddeler).

Çocuğunuzla ilgili olan hafifletici bakım yardımının düzeyine belediyeniz karar verir.

Bu konu ile ilgili olarak Sosyal Hizmet Yasa'sının 7., 16., 28., 49., 51. ve 72. maddelerine bakınız.

Diğer yardımlar

Diğer bazı giderlerin ise belediye tarafından karşılanmadığına dikkat etmelisiniz. Bu giderler şunlardır:

• Doktor gereketiren tedavi ve terapiler hastane sektörünün sorumluluğu altındadır. Tedavi için kullanılacak özel araç ve gereçler, örneğin respiratör (solunuma yardım eden bir âlet) hastane tarafından verilecektir.
• Çocukların ve gençlerin eğitimleri ile ilgili özel yardımlar, Eğitim Bakanlığı'nın kuralları çerçevesi içersinde yapılır.
• Çocuk tüm geçiminin karşılandığı 24 saatlik bir bakım kurumunda kalıyorsa, kendisi için yapılan giderlerin tümü, o kurum tarafından ödenir. Çocuğunuz eve ziyarete geldiğinde, ek olarak yapılacak olan harcamaları da o kurum karşılayacaktır. Ama çocuğunuz evde kalmak için sık sık geliyorsa, evde yapılması gerekli olan olası değişiklikler ile ilgili harcamaları belediye ödeyecektir.

Kazanç kaybının karşılanması için yapılan yardım (tabt arbejdsfortjeneste)

Eğer özürlü veya hasta olan çocuğunuza bakacaksanız ve/veya çocuğunuzla hastanede uzun bir süre birlikte olacaksanız, ortaya çıkan kazanç kaybının telafi edilebilir. Günde ya da haftada bir kaç saat için olabileceği gibi, tüm günlük işten elde edilen kazanç kaybını da telafi ettirebilirsiniz.

Ancak böyle bir ödeneği alabilmek için tek bir şart vardır: çocuğunuzun evinizde kalıyor olması ve çocuğun bakımının da kendi annesi/babası tarafından yapılması gerekmektedir. Çocuğunuza hanginiz bakıyorsanız, o kişi çalıştığı işi kısmen ya da tam olarak bırakmak mecburiyetinde olmuştur.

Ebeveynler kazanç kaybının karşılanması için yapılan ödeneği aralarında paylaşabilirler, ama her ikisinin de alacak yardımın toplam miktarı haftada en fazla 37 saat için telafi edilir. Ciddi durumlarda ise, her iki ebeveyne de kazanç durumlarında oluşan kayıplarının tamamı telafi edilebilir.

Çocuk günlük bakım yerinde, okulda veya her günün ya da haftanın bazı saatlerinde başka bir bakım yerinde olsa bile, çocuğunuzun örneğin daha çok bakıma ihtiyacı varsa, kazanç kaybını telafi edilebilmesi için, bir ödenek verilebilir.

Yardım miktarının hesaplanması

Yardımın miktarı hesaplanacağı zaman, ailenin daha önceki kazançları esas alınır.

Hesaplama, en son alınmış maaş miktarı temel alınarak hesaplanır. Ama çocuğunuza devamlı evde bakıyorsanız, günlük bakım kurumları ve bunun gibi yerlere ulaşım ve dolayısıyla yapılan diğer giderler ortadan kalkar.

Kazanç kaybının karşılanması için yapılan yardım, brüt olarak ödenen bir yardım ödeneğidir. Bu, yapılan yardımdan vergi ve iş piyasası ödeneği (arbejdsmarkedsbidrag) ödeneceği anlamına gelmektedir. Ama iş piyasası emeklilik ek ödeneği' nin (ATP) ödenmesi için herhangi bir ek yardımda bulunulmamaktadır.

Maaşa dahil olan ve birlikte verilen ek ödeneklerdeki kayıplarda, bu kazanç kaybının telafi edilmesi yoluyla karşılanır. Buna karşın, amtlarda olabilecek, örneğin kıdemden ötürü olacak maaş artışları ve emeklilik düzenlemeleri için yapılan ödemeler, herhangi bir kayıbın telafisi ya da karşılanması amacıyla bir ödeme yapılmaz. Eğer tatil yapmak mümkün olamazsa, daha öncesinden tatil parası olarak biriktirilmiş olan kesintileri almak mümkün değildir.

Çocuğun evde bakılmasının sona ermesi

Çocuğunuzun evde bakımı sona ererse, evde bakımının sona erme tarihinden sonra kazanç kaybının karşılanabilmesi için, 3 ay daha bir yardım ödeneği ödenebilir.

İş piyasasından uzun bir süre uzak kaldığınızdan dolayı, mesleğinizle ilgili yetenek ve becerilerinizi kaybedebilirsiniz. Belediye gerekirse mesleğinizle ilgili yetenek ve becerilerinizi, günün şartlarına uygun hale getirebilmenize yardımcı olacak nitelikte bir rehabilitasyon veya en son çare olarak sizin tamamen yeni bir eğitim alma teklifinde bulunabilir.

İş piyasasından 3 yıldan fazla bir süre uzak kalmışşsanız, çocuğunuza evde bakmanız sona erdikten sonra, bir işe geri dönemiyorsanız, işsizlik parası alamazsınız.

Ebeveyn izni için verilen ödenek

Kazanç kaybınızın karşılanabilmesi için bir ödenek alıyorsanız ve aniden işsiz kalmışsanız, işsizlik parası (arbejdsløshedsdagpenge) ya da sosyal yardım parası (kontanthjælp) almaya hak kazanamamış olsanız bile, ebeveyn izni ödeneği (forældreorlovsydelse) alabilirsiniz. Ama bu haktan yararlanabilmeniz için, işsizlik döneminiz başlamadan önce, ebeveyn izni için başvuru belgesini önceden vereceksiniz. ışe girdiğinizde, işi bırakma konusunda haber verme yükümlülüğünüzle ilgili bir anlaşma yapmadıysanız, işten çıkarıldığınız günün tarihinden en geç bir hafta sonra, ebeveyn izni alma başvurunuzu yapacaksınız.

Bu konu ile ilgili olarak Sosyal Hizmet Yasa'nın 29. maddesine bakınız.

16-18 yaşındakilere refakat hizmeti

16 veya 17 yaşında iseniz ve özürlülüğünüz nedeni ile evinizin dışında yanlız başına hareket edemiyorsanız, belediyeniz ev dışında yapacağınız bir takım faaliyetler için ayda en fazla 15 saat için bir refakatçi hizmeti teklifinde bulunabilir. Ama bundan yararlanabilmeniz için, evinizde ikâmet etmelisiniz, ve anne/babanızın da, size böyle bir refakatçi hizmeti verilmesini kabul etmiş olması gerekmektedir.

Refakatçinin nerede ve ne için size yardımcı olmasına, kendiniz karar verirsiniz. Böyle bir refakatçiden, ev dışına çıkacağınızda, alışveriş yapacağınızda ve ayrıca giriş çıkış koşullarının kötü olduğu yerlerde yardım alabilirsiniz. Örneğin tuvalet gereksinmeleri, başkaları ile iletişim kurma vb. konularda size yardımcı olabilmesinden yararlanabilirsiniz.

Bunların haricinde, eğer kriziniz tutarsa veya kötüleşirseniz, refakatçiniz bu durumlara da dikkat edip, gerekirse yardım yapılmasını sağlıyacaktır.

Refakatçiniz belediyece atanır ve istediğiniz zaman böyle bir refakatçinin size gönderilmesinden emin olmak isterseniz, refakatçiniz için belediyeye erkenden başvuruda bulunmanız sizin için faydalı olur.

Refakat durumu ile ilgili olan, hem kendinizin hem de refakatçinizin ulaşım giderlerini kendiniz ödeyeceksiniz. Bunların haricinde refakatçinizin sizinle birlikte olmasını istiyorsanız, örneğin sinema biletini, yemeğini ve bunlara benzer giderlerini de ödeyeksiniz. Belediyeniz bazı durumlarda, refakatçinin ulaşım giderlerini, biletlerini ve yemeği ile ilgili giderlerini, bellirli sınırlar içersinde karşılıyabilir. Size bir refakatçi verilip verilmemesini ve verildiği taktirde de, ayda kaç saat bu refakatçiden yararlanabileceğiniz konusundaki kararı belediyeniz verecektir.

Refakatçi hizmeti, ruhsal bozuklukları olan kişilere veya sosyal içerikli problemleri olan gençler için geçerli değildir.

Bu konu ile ilgili olarak Sosyal Hizmet Yasa'sının 31. maddesine bakınız.